Charakterystyka stanu aktualnego kościoła pw. Św. Michała Archanioła w Domachowie

Parafia pw. św. Michała Archanioła według tradycji istniała już w roku 1256, ale jej początki giną w mroku przeszłości i czekają na szczegółowe badania naukowe. Pierwotny kościół był drewniany i spłonął. Do niedawna uważano, że obecna, również drewniana świątynia,  została zbudowana w roku 1568. Jednak, w następstwie dokonanych badań dendrochronologicznych ogłoszono w sierpniu 2019 roku, iż kościół stojący w Domachowie powstawał 200 lat wcześniej tj. w latach 1368-1369 i stanowi najstarszą znaną na ziemiach polskich integralnie zachowaną świątynię drewnianą z oryginalną kompletną średniowieczną więźbą dachową storczykową.

Kościół p.w. św. Michała Archanioła to budowla orientowana, drewniana, dwunawową konstrukcji mieszanej zrębowej (cześć starsza) i słupowo – ramowej. Prezbiterium jest wyraźnie węższe od nawy połączone jest z zakrystią z roku 1775 (od północy) oraz z kaplicą (od południa). Kaplica niższa od  prezbiterium posiada wieżyczkę z cebulastym hełmem i latarnią. Wzdłuż nawy głównej w roku 1930 dobudowana została  nawa boczna otwarta do nawy głównej arkadami. W tym samym czasie od zachodu dobudowano czterokondygnacyjną wieżę z kruchtą i dwoma bocznymi przybudówkami. Rozbudowa realizowana była według projektu architekta Lucjana Michałowskiego. Kościół przykrywa stromy dach dwukalenicowy (nad starą nawą i prezbiterium jednokalenicowy), kryty gontem z czworoboczną wieżyczką na sygnaturkę zwieńczoną blaszanym hełmem cebulastym z latarnią.

Strop płaski nad nawą i prezbiterium zdobią polichromie .W kościele osadzone zostały zabytkowe ruchomalia: kunsztownie zdobiony rokokowy ołtarz główny z 1775 roku z gotycką rzeźbą „Pieta” z około 1400 roku oraz rokokowym obrazem Koronacji NMP na zasłonie, barokowe ołtarze boczne z około 1700 roku z obrazami z tego samego czasu i okazała ambona, a w  kaplicy ołtarz z połowy XIX wieku z elementami starszymi. W całym wnętrzu rozmieszczone są liczne rzeźby i płaskorzeźby wysokiej klasy i obrazy na płótnie, deskach i blasze z różnych okresów.

We wrześniu 2018 r. pod XVIII w. deskowaniem prezbiterium odkryto istnienie cennych polichromii i konstrukcji wzmacniających zrąb kościoła. Są to trzy warstwy malowideł: zasadnicza na zrębie – tzw.  Biblia Pauperum Domachovensis pochodzi najprawdopodobniej z przełomu XVI i XVII w. oraz częściowo widoczne malunki z początkowego okresu istnienia świątyni o wyraźnych cechach gotyku i z tego samego okresu inskrypcje na belce tęczowej. Najnowsza polichromia florystyczna z napisami łacińskimi z XVIII wieku zdobi elementy konstrukcji wzmacniającej ściany. Malunki pokrywają dużą część powierzchni bocznych prezbiterium i nawy głównej stanowiących obręb pierwotnej budowli.   

W latach 2017-2019 przy wsparciu Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2014-2020 były prowadzone prace konserwatorskie wnętrza i zabytkowego wyposażenia kościoła. Prace objęły :

  • ołtarz główny oraz trzy ołtarze boczne,
  • ambonę z końca XVIII w. (rekonstruowaną i uzupełnianą w 1930 r.),
  • szafę z zakrystii datowaną po 1775 r.,
  • rzeźby z belki tęczowej: Chrystusa ukrzyżowanego (2 połowa XVII w.) oraz Matkę Boską i św. Jana (XIX w.),
  • rzeźby: 3 krucyfiksy, Chrystusa Zmartwychwstałego oraz 10 Apostołów z XVIII w.,
  • 2 relikwiarze z ok. 1700 r.,
  • osłonę monstrancji (umbraculum),
  • ławy kolatorskie oraz balustradę komunijną,
  • prospekt organowy z balustrada chóru,
  • polichromię stropu prezbiterium i nawy z 1775 r.,
  • demontaż deskowania nawy i prezbiterium w celu odsłonięcia pierwotnych malowideł,
  • wykonanie deskowania chóru muzycznego, klatki schodowej na chór, nawy głównej w części dobudowanej oraz nawy bocznej i kaplicy św. Barbary.

Ponadto w ramach Projektu wykonano fumigację kościoła, czyli kompleksowe odrobaczenie i zabezpieczenie elementów świątyni przy zastosowaniu zagazowania i żelowania powierzchni kościoła odpowiednimi środkami chemicznymi.

Dane kontaktowe:
Parafia Rzymskokatolicka pw Św. Michała Archanioła w Domachowie
Domachowo 78
63-840 Krobia
tel. 720 294 428 / tel. 732 432 405
email : domachowo@archpoznan.pl
www.parafia-domachowo.pl